Günümüzde hayatımıza iyiden iyiye yerleşen teknoloji de dikkat eksikliğinin nedenlerinden bir tanesini oluşturmaktadır. Teknoloji ile tanışmanın kökeni de ik yaşlarımıza dek uzanmıştır. Çocuklar arasında gittikçe artan dikkat eksikliği hiperaktivite sendromunun başlıca nedenleri arasında küçük yaşlarda aşırı televizyon izlemenin de olduğu yapılan çalışmalarca kanıtlanmıştır. MD Anderson hastanesi koruyucu tıp merkezi tarafından yapılan araştırma sonuçları hiperaktiviteye yönelik en sık kullanılan ilaçlardan bazılarının tümör marker adı verilen kötücül hücre gruplarına yönelik belirteçleri artırdığını ortaya koymuştur. NASA'nın da dikkat artırma amaçlı kullandığı Neurofeedback dikkat eksikliğine yönelik uygulanan destek yöntemleri içinde en zararsız ve en etkililerinden bir tanesidir.
Çocuklar ve 18 yaşına kadar olan adölesanlarda yapılan araştırmalar doymamış uzun zincirli yağ asitleri olan omega3 ve 6 oranlarının beslenme düzenlenmesi ile düzeltilmesinin dikkat yeteneğini anlamlı şekilde geliştirdiğini ortaya koymuştur. Balık yağları çok stabil moleküller olmadığından besin yoluyla almak ilk tercihtir. Yeterli besin düzenlemesi yapılamadığı durumlarda balık yağı kapsülleri de kullanılabilmektedir.
Dikkat, ilgi ile artan ve beynin sıkılması ile azalan bir özelliktir. Bir çok başarısızlığın kaynağını oluşturan ilgi azalması beraberinde dikkat azalmasını da ortaya çıkarmaktadır.
Prof.Vodanovich ve grubunun 20 senelik araştırmaları sonucunda;
•Dikkat azalınca sıkılmanın
•Sıkılma hissi olan kişilerde Depresyon,Anksiyete, alkol alımının ve sinirliliğin artığını ortaya koymuştur.
•Bu şikayetlerin devam etmesi halinde ise duygusal patlamalar ve 'burn out' adı verilen tükenme sendromlarının yaşandığı
•Kişiler yada çalışanlar arası sosyal ilişkilerin bozulduğunu,
•İş ve okul performansının da kötü yönde etkilendiğini ortaya koymuştur.
Bütün bu sürecin ise 10 günlük beyin rahatlatma eğitimi ile dikkat ve hafızanın pozitif yönde etkilendiği 2003'de Rochester, 2007'de Melbourne Üniversitesinde yapılan araştırmalarca kanıtlanmıştır.
Bu kısır döngünün kırılmasına en önemli yardımcılardan bir tanesi de kişisel hobilerin önemi yatmaktadır. Kişinin ilgi duyduğu işle meşgul olması beynin dikkatini yoğunlaştırmakta ve stres yanıtını kırmaktadır. Beyni gerçekten rahatlatan yani rölanti modu(default mode of the brain) adı verilen ve gözler kapalı dinlenme halinde iken bile çalışarak yer-mekan ve kişisel sorumlulukları hatırlatan bölgelerin(precuneus başta olmak üzere) meditasyon, yoga, hipnoz,nefes egzersizleri ve akupunktur ile aktivasyonlarını kaybederek beyni gerçek rahatlamaya geçirdikleri yapılan çalışmalarca gösterilmiştir. Bunların yanında Guided imagery adı verilen güdümlenmiş görsellik uygulamaları da beynin dinlenmesine yardımcı olmaktadır.
Sağlıklı günler dileği ile..
Uzm.Dr.Yusuf Özgür Çakmak