Depresyon, hayatın akışı içerisinde az çok hepimizin karşılaşabileceği bir duygusal çöküş halidir. Bu duygusal çöküş sürekli olmaya başladığında hayatımızın akışı etkilenmeye başlar ve tıbbi müdahale gerektiren major depresyon adı verilen  ciddi bir hal alabilmektedir. Tamamlayıcı tıp hafif ve orta dereceli depresyonda destek tedavi olabildiği gibi, major depresyonda da ilaçlarla birlikte veya ilaçlara dirençli vakalarda etkili bir seçenek olabilmektedir.

Beynimizde var olan ödüllendirme-tatmin döngüsü amaca yönelik hareketleri planlayan, hareket ettiren ve bu hareketi kontrol eden merkezleri içine alan önemli bir halkayı içermektedir. Modern insanın bütün gün masa başı çalışmaya başlaması bu döngüden beynin ödül merkezine akışı en aza indirmiştir. Sadece planlanan ve haraket içermeyen problemlerin çözümü ile gelen uyarılan beynin ödüllendirme merkezini yeterli miktarda uyaramamaktadır.

Amerika birleşik devletlerinde Amish adı verilen özel bir topluluk, eski insanlar gibi yaşamakta ve sürekli olarak aktivasyon amaçlı beyin uyarımı yapan işlerle uğraşmaktadır. Bu grupta depresyon oranları amerika'nın geri kalan topluluklarına göre anlamlı derecede düşük bulunmuştur.Günümüzde örgü örmek,fırça ile resim yapmak, gitar çalmak gibi hafif dereceli aktivasyon amaçlı hobilerin duygu durumuna pozitif etkileri bu döngünün etkisini kanıtlamaktadır. Bu döngü insanın yaratılıştan günümüze kurtarıcı bir rol üstlenmiştir. Hareket ederek avını yakalayan ve karnını doyurarak beynin tatmin ve ödüllendirme merkezini yeterince uyaran ilk insanlar, bu sayede bir sonraki aktiviteleri için de motive olmaktaydılar.Günümüzde depresyonda gözlemlenen hareket isteksizliği ve motivasyon azlığı da bu döngünün önemini vurgulamaktadır.

 (Tüm illustrasyonların yasal hakları Dr.çakmak'a aittir ve  İzinsiz kullanılamaz)

Akupunktur uygulamaları beynin motivasyon ve ödüllendirme merkezi olan nucleus accumbens'i direkt olarak uyardığı Harvard Üniversitesinde yapılan araştırmalarca gösterilmiştir. Bu özelliği ile akupunktur, ödüllendirme-motivasyon-tatmin  döngüsüne destek sağlamaktadır.

Depresyon ilaçlarının en önemli etkilerinden bir tanesi beyindeki hafıza merkezi   Hipokampus'taki yeni nöron oluşumuna yardım etmesi ve bu bölgedeki hücre ölümlerini engellemesidir. Yapılan fonksiyonel MR çalışmaları  Akupunktur'un Hipokampus bölgesini uyardığını göstermiştir.  Yapılan DNA düzeyindeki çalışmalarda ise, Akupunktur'un BDNF adı verilen ve nöron gelişiminde önemli olan kimyasal düzeylerini tekrar normal seviyesine çıkarttığını kanıtlamıştır.

   Bütün bu etkilerin yanında depresyonda etkili olan ilaçlar Dopamin,Serotonin gibi duygu durumunu pozitif yönde etkilediği bilinen nörotransmitter adı verilen ve beyin hücreleri arası iletişimde görevli molekülleri artırmaktadırlar. Elektroakupunktur ile yapılan araştırmalar, dopamin, serotonin ve endorfin gibi depresyon ilaçlarının hedeflediği molekülleri beyinde artırdığını ortaya çıkarmıştır.Bütün bu bilimsel kanıtların ışığında elektroakupunktur depresyon tedavisine destek sağlayan en önemli tamamlayıcı tıp uygulamarından bir tanesidir.

   Sağlıklı günler dileği ile,

  Uzm.Dr.Yusuf Özgür ÇAKMAK